Barbórka symbol górnictwa czy zapomniane święto

4 grudnia była „Barbórka”. Skład opału Poznań postanowił uczcić święto górników symbolicznym gratisowym workiem węgla dla pierwszego klienta w tym dniu. To polskie święto przeszło do tradycji i obchodzone jest co roku w dniu św. Barbary, która jest patronką górników. Na przestrzeni lat święto to obchodzone było w Polsce bardziej i mniej hucznie. Zwykle święto „Barbórki” rozpoczyna się wczesną poranną mszą w kościele, obok figurki św. Barbary, a następnie orkiestra górnicza maszeruje grając hymn górniczy przez osiedla górnicze. Górnicy są w tym dniu odświętnie ubrani w swoje mundury galowe. Popołudniu, w tym dniu zwykle odbywają się liczne imprezy, bale, biesiady piwne z udziałem górników oraz ich rodzin. Choć wydaje nam się, że „Barbórka” kiedyś była obchodzona huczniej, to polskie górnictwo wcale nie wyblakło na tle minionej epoki. Surowce mineralne w tym: węgiel brunatny oraz kamienny, a także miedź, gaz ziemny, ropa naftowa wydobywane są na bardzo wysokim poziomie.

Kim była św. Barbara?

Żyła w III wieku. Św. Barbara była córką bardzo bogatego i wpływowego kupca. Kupiec ten był poganinem i za wszelką cenę chciał uchronić swoją córkę przed chrześcijaństwem. Barbara utrzymywała jednak kontakty z chrześcijanami i nawet w tajemnicy pod pretekstem budowy łaźni, wybudowała małą kapliczkę. Mimo surowych i dotkliwych kar trwała w swojej wierze. Zamknięta w murowanej wieży przez ojca i odcięta od wszystkich, przyjmowała nauki od prywatnych nauczycieli. Za ich sprawą przyjęła również chrzest. Ostatecznie za nieposłuszeństwo została wydana władzom przez ojca i ścięta mieczem w wieku lat 36. Wg. Tradycji poniosła śmierć męczeńską. Uważana później za orędowniczkę i wspomożycielkę ustanowiono ją świętą. Wg wierzeń i tradycji pomagała chorym przy konaniu i prowadziła do Boga. Górnicy wybrali ją na swoją patronkę, jako ludzie wykonujący niebezpieczny zwód. Św. Barbara jest również patronką marynarzy, saperów i artylerzystów.

Najstarsza rzeźba przedstawiająca św. Barbarę pochodzi z roku 1689 i można ją obejrzeć w kopalni soli w Wieliczce. Kult św. Barbary zaczął rozwijać się od VI wieku. Wtedy to zostały sprowadzone jej relikwie do Konstantynopola praz cesarza wschodniorzymskiego Justyniana I Wielkiego, a niedługo później postawił świątynię ku jej czci. Obecnie jej relikwie są trochę rozbite po świecie bowiem jedna część znajduje się w skarbcu bazyliki św. Jana na Leteranie w Rzymie, a druga część w kościele Najświętszej Marii Panny w Transportinie w Neapolu.

„Barbórka” dawniej i dziś”

Ulubione święto Edwarda Gierka kiedyś było obchodzone bardzo hucznie. I sekretarz KC PZPR, za punkt honoru stawiał sobie uczczenie tego dnia i podziękowanie z wielką fetą wszystkim górnikom za ich niebezpieczną pracę oraz trud związany z wydobywaniem węgla w niebezpiecznych warunkach. „Barbórka” obchodzona była nawet w szkołach i przedszkolach, w których to w całej Polsce były organizowane akademie. Dziś „Barbórka” obchodzona jest skromniej.

Dzień górnika jest obchodzony od IX wieku. Polskie kopalnie zatrudniają ok. 114 tys górników, a więc tradycje związane z „Barbórką” nie tak szybko wygasną.

Godłem górników są młotki górnicze od roku 1928. Barwy górnictwa to zielony – kolor przyrody oraz czarny – kolor podziemnych korytarzy. Znanym pozdrowieniem górniczym stało się zdanie: „Szczęść Boże”, na co my Wielkopolanie ze swoim racjonalnym sposobem myślenia zwykliśmy odpowiadać: „Jeszcze lepiej jak kto dopomoże” 🙂